The Evolution of Settlement in Kırkpınar (Sakarya),

Yazının pdf versiyonu için tıklayın

Yazının tam metin pdf versiyonu için tıklayın.

Not: Bahçelievler Gazi İlköğretim Okulu dergisi KATRE için yazmış olduğum bir yazdır..

Su canlıların yaşaması için hayati öneme sahiptir. En küçük canlı organizmadan en büyük canlı varlığa kadar, bütün biyolojik yaşamı ve bütün insan faaliyetlerini ayakta tutan sudur. Dünyamızın %70′ini kaplayan su, bedenimizin de önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Bun karşın yeryüzündeki su kaynaklarının yaklaşık %0.3′ü kullanılabilir ve içilebilir özelliktedir. Ayrıca nüfusun hızla artması, buna karşılık su kaynaklarının sabit kalması sebebiyle su ihtiyacı her geçen gün artmaktadır. Buna bir de tatlı suların en önemli kaynağı olan yağışların küresel ısınmanın etkisi ile azalması da eklenince su dünyada en değerli doğal kaynak konumuna gelmiştir.

Ülkemizde de tatlı su kaynakları oldukça sınırlıdır ve ihtiyaca ancak cevap vermektedir. Türkiye’nin kullanılabilir su potansiyeli 110 milyar m3 olup, bunun %16′sı içme ve kullanmada, %72′si tarımsal sulamada, %12′si de sanayide tüketilmektedir.

Her ne kadar Türkiye su kıtlığı çeken ülkeler arasında yer almasa da, hızlı nüfus artışı, sanayileşme, şehirleşme, yağışların azalması vb. sebeplerden mevcut kaynakların daha dikkatli kullanılmasını ve kirlenmeye karşı gerekli tedbirlerin bir an önce alınmasını gerektirmektedir. Ancak ne yazık ki ülkemizde çevre olgusu uzun yıllar boyunca bir lüks ve fantezi olarak görüldüğünden “önce kalkınalım, daha sonra çevre sorunları nasıl olsa halledilir” felsefesi ile çevresel felaketlerin önü açılmıştır. Çevre Bakanlığının verilerine göre Türkiye’de son 40 yılda 3 Van Gölü büyüklüğü alanında tatlı su kaynağının yok olduğu gerçeği karşısında, tatlı su kaynaklarımızı korumanın önemi giderek daha fazla artmaktadır. Kaldı ki özellikle geçtiğimiz senelerde yaşadığımız kuraklıklar neticesinde bu acı gerçeği de bizzat yaşayarak öğrenmiş bulunmaktayız.

Temel yaşam kaynağımız olan suyun dünyadaki ve ülkemizdeki durumu ile ilgili yukarıdaki genel bilgiler göz önüne alınarak, ilimizin başta içme suyu kaynağı sonra da önemli bir rekreasyon alanı olarak kullanılan Sapanca Gölü’nü değerlendirecek olursak; bizim için hayati öneme sahip olmasına rağmen göl ve çevresinin hoyratça kullanıldığına şahit olmak gerçekten üzücü bir durum. Göle seyirlik bakanlar açısından, ki bunlar içerisinde bazı yetkililerin de olması muhtemel, göl ve gölün içerisinde yer aldığı havza gayet güzel ve sorunsuz görünse de; bakmak ile görmek arasındaki farkı bilenler için göl havzası üzerindeki insan kaynaklı çevresel baskıyı fark etmemek mümkün değil.

Oldukça yakın bir zamana kadar dünya üzerinde suyu direk içilebilen nadir göllerden biri iken , 1994 yılında İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü tarafından yapılan İçme Suyu Kaynağı Olarak Sapanca Gölü’nün Korunması Projesi’nde gölün 1. sınıftan 2. sınıfa yönelmiş bir su kütlesi olduğu belirtilerek, gölün hızla kirletildiğine dikkat çekilmiştir.

Gölün son yıllarda özelliğini kaybetmesine ve hızla kirlenmesine neden olan faktörleri bizde kısaca şöyle özetleyebiliriz;

1950 sonrasında sanayileşme ve şehirleşme, 1980 sonrasında ise rekreasyon faaliyetlerinden oldukça etkilenen Sapanca Gölü Havzasının çevresinde yoğun bir yerleşimin olması, göl üzerinde büyük baskı oluşturmaktadır. Ayrıca evsel ve ticari atıkların göle karışması sonucunda meydana gelen kirlenme de önemli boyutlara ulaşmıştır.

Gölün hem kuzeyinden hem de güneyinden geçen ve oldukça yoğun kullanılan karayolları (E-5, D-100 karayolu) ve de gölün güney kıyısından geçen demiryolunun meydana getirdiği kirlilik de oldukça önemlidir. Özellikle araçlardan çıkan zehirli gazlar vasıtası ile suyun kalitesi bozulmakta ve bu da gölün özelliğini kaybetmesine neden olmaktadır.

Gölü besleyen en önemli unsurlardan biri de Samanlı Dağları’ndan inen irili ufaklı derelerdir. Ancak günümüzde bu derelerde taşınan su çoğunlukla gölün yenilenmesine imkan tanıyacak seviyede olmamakla birlikte, bir de bu dereler tatlı sulardan ziyade gerek evler gerekse turistik ve sanayi tesisleri sayesinde kirletilmiş suları göle taşımaktadır. Samanlı Dağları’ndan göle inen derelere baktığımızda birçoğunun üzerinde gerek dinlenme tesisi gerekse doğal kaynak suyu depolama tesislerinin bulunması, bu derelerin de nasıl kirletildiğinin en bariz göstergeleridir.

Sapanca Gölü çevresinde tarım önceki yıllara göre oldukça azalmasına karşılık, göl çevresinde ilaçlama, özellikle de aşırıya kaçıldığında, göl sularının özelliğinin bozulmasına neden olmaktadır. Bu bozulma zirai mücadele için yapılan ilaçlamalarda havadaki ilaç zerrelerinin rüzgarlarla sulara taşınması şeklinde olacağı gibi bu ilaçların yağışlar vasıtası ile yer altı sularına ve derelere sızması sonucunda göle karışması şeklinde de olabilir.

Ayrıca genel olarak havzadaki doğal yapının tahrip edilmesi, havza ekosisteminin bozulmasına neden olmaktadır. Ekosistemdeki dengenin bozulması ise bir birini tetikleyen çevresel sorunları da beraberinde getirmektedir.

Sonuç olarak gelecek kuşakların da temel yaşam gereksinimlerinin karşılanması adına gölün korunması hususunda hepimize büyük sorumluluklar düşmekle birlikte, en büyük sorumluluk ise yerel yönetimler ve yerel idarecilere düşmektedir. Bu konuda ulusal ve uluslar arası kurumların dikkatini çekmek çok daha zor olmakla birlikte, başarılı bir modelleme yapılmış havzalar ise örnek model olması açısından yakın takibe alınmaktadır. Sapanca Gölü için de başta üniversite, valilik ve belediye olmak üzere kamu kurumları arasında iletişimin güçlü bir şekilde sağlanması ve Sapanca Gölü için sürdürülebilir bir havza yönetim modeli oluşturulması gerekmektedir. Oldukça kapsamlı ve karmaşık olan bu süreç, uygulamadaki tüm zorluklara rağmen artık ihtiyaç olmaktan çıkmış, bir zorunluluk haline gelmiştir.

KAYNAKÇA

GÜLER M., Sapanca Gölü ve Çevresinde Doğal Kaynakların Kullanımı, İstanbul, 1999
İKİEL, C., KAÇMAZ, M.,”Global Evolution; Involving Change of Climate , Natural Resources and Human Politics”31 st IMISE Conference, Naples, İtaly, 2007
KAÇMAZ M., Sapanca-Kırkpınar’da Yerleşmenin Evrimi, Sakarya, 2005
KARCI, Y., İstanbul İline İçme-Kullanma Suyu Temini Amacıyla Sapanca Gölü Havzasının İncelenmesi, İstanbul, 1997
USLU O., Çevresel Etki Değerlendirmesi, Türkiye Çevre Vakfı Yayını, Ankara, 1993
ZENGİN, B., Sapanca Gölü ve Çevresinin Turizm, Çevre Kirliliği ve Su Kaynakları Yönünden İncelenmesi, İstanbul, 1989
Sapanca Kirlilik Araştırması Raporu, Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı Devlet Su İşleri Müdürlüğü İçme Suyu ve Kanalizasyon Dairesi Başkanlığı, Ankara, 1984
Sapanca Gölü Havzası 1/25.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı Uygulama Hükümleri, T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı, Ankara, 2003
www.cevreorman.gov.tr

Global Evolution; Involving Change of Climate , Natural Resources and Human Politics“31 st IMISE Conference 2-7- July- 2007 Naples, İtaly

Coğrafya ; çocukların gözlem yapma ve nedensel ilişki kurma yeteneklerini geliştirmekte önem taşımaktadır.

 Archibald Geike (1887)

 Dünya, hiçbir kimseye hayat borçlu değildir. Doğanın meyvesini elde etme ve doğanın gücünden yararlanmak için sıkı çalışmasına ve insanın kendini doğaya uyarlama becerisindeki başarısına bağlıdır. Yalnızca coğrafyanın ortaya koyacağı coğrafi bilgiler dünya ve ulusal sorunlar hakkında dengeli yargılara varmayı kolaylaştıracaktır.

 1890 Fransız Eğitim Bakanlığı Raporu

 Fransızlar, Ruslara yenik düşmenin yarattığı psikolojik şokun suçlusu olarak genelde eğitim sistemi, özelde ise coğrafya eğitiminin çarpıklığı görülmüştü. “Bizim general kadromuz büyük coğrafi hatalar yaptılar ve haritaları yanlış okudular; coğrafyayı öğretmemiz gerekir”

 Lavasseur ve Himly (1871)

 Siyasal bilimlerin ve, mutlak anlamda alırsak, siyasetin tüm geleceği coğrafya bilimlerinin tarihe uygulanmasına bağlıdır. Gerçek devlet adamlarından ve zihinleri siyasete açık kişilerden oluşan bir halk mı istiyorsunuz? Öyle ise tarihe uygulanmış coğrafya kürsüleri açın; zira bize inanın ki “iyi kavranıldığında coğrafya insanlığın tüm bilgilerini, siyasetin yararına kendinde toplayacaktır” sözünü boşu boşuna benimsemedik…. Devlet adamlarımıza bir tavsiyede bulunmak gerekirse şöyle deriz. Önce coğrafyacı olun. (Graves)

 Ludovic Drapeyron (1880)

 Bir coğrafyacı daima onlarla çevrili olma ihtiyacı duyacak derecede haritaların çekiciliğine kapılmamışsa, bu durumda onun yanlış bir meslek seçtiğine dair belirtiler var demektir.

 Carl Sauer

 Dünya coğrafyası (onun fiziksel ve organik şekilleri) kendisinin ötesinde Tanrının doğasına işaret eder.

 Nathaniel Carpener-Bartholomasus Keckermann

 Bir denizci ulus olarak Britanya’nın emperyal başarısı için coğrafya hayati bir öneme sahiptir.

 Royal Geography Society (İngiltere 1830)

 Coğrafya çalışmaları; dünyayı insan için daha iyi yaşanabilir bir ev haline nasıl getirilebileceğinin anlaşılmasına daha fazla yöneltilmelidir.

 Akin Mobogunje (1984) IGU (Uluslararası Coğrafya Birliği Başkanı)

 Yeryüzü hakkında bilgi, insan hakkındaki bilgiyi açığa çıkarır. Dünyayı bilmek kendini bilmektir.

 Yi-Fu-Tuan (1971)

 Gerçekler; seyredenler için film yapımcısının koyduğu çeşitli algısal ve kültürel engeller yoluyla filtre edileceklerinden, doğal olarak “yerlerin coğrafyasını” nesnel bir şekilde açıklamaları beklenemez.

 Burgess (1982)

 Bakmak bir işlevdir, ama görmek bir sanat !

 J.P. Marsh

Üç-beş senelik zaman zarfında yerli yabancı bir çok siteye üye oldum.. bazılarına sırf içerde neler oluyor diye üye olduklarım bile oldu ki aslında çoğu böyle, özellikle yabancı sitelerin..

Özellikle arkadaşlık sitelerin rağbet gördüğü net ortamında kaliteli sitelerin onlar ile …rekabet etme şansı en azından kısa vadede Türkiye’de zor gibi görünüyor..

Benim nacizane bu sitelerin bazıları hakkında görüşlerim şunlar, belki sizlere de faydası olur…
XİNG

Türkiye’de sektörel bazda profesyonel insanlara ulaşmanın en kolay yollarından biri kesinlikle. Zaten bir çok insanın zamanla Xing’i bu şekilde kullandığına şahit oluyorum. Zamanında forumlarda paylaşımlar daha çok rağbet görürken bireyler arasında yaşanan sıkıntılar dolayısı ile bir çok kişinin kabuğuna çekilip yalnızca kaliteli networking yaptığı bir ortam olarak değerlendiriyorum. En azından ben öyle yapıyorum ve öyle yapan bir çok kişi de biliyorum.

Profilim: https://www.xing.com/profile/Muhammet_KACMAZ

FACEBOOK

Hemen hemen herkes var. Her kesimden ve her sektörden insan var, en azından neler oluyor diye merak ediliği için herkes bir şekilde var olma derdine düşmüş gibi. Eğer sektörel bazda bir amacınız yok ise arkadaşlarınız ile güncel bilgileri almak için ideal. Ancak fazlası zaman kaybı. Yok eğer ticari bir beklentiniz var ise doğru kullanmayı öğrenmek lazım zira potansiyeli çok yüksek bir ortam.

Profilim: http://www.facebook.com/mkacmaz?ref=profile

TWITTER

Türkçe arayüzü olmaması Türkiye’den yeterli rağbeti görmesi önünde bir engel teşkil ederken, bu durum “Facebook’u magandalar” sarmış diyen belirli bir zümre için ise bulunmaz bir nimet teşkil etmiş anlaşılan. Zira televizyon, sanat ve haber dünyasına ait ünlülerin güncel yazışmalarını muhabbetlerini buradan paylaştığını görmek şaşırtıcı. Hele ki kelimelerle sınırlı bir iletişimin aslında bir nevi zeka testi olduğunu unutmamak gerekir.

Profilim: http://twitter.com/muhammetkacmaz

FRIENDFEED

Kelimeler ile sınırlı bir iletişim tarzı daha. Yalnız Friendfeed’in özellikle Twitter’dan farkı daha çok bilişim ve teknolojiyi seven, takip eden ve ona yatırım yapanların takip ettiği bir platform halinde olması. En azından Türkiye’deki durum benim gördüğüm kadarı ile böyle. Türkçe arayüzü olması, ingilizce bilmeyenler için ideal olsa da genel kullanıcı icin cazip bir ortam olmaması Türkiye’den ilginin az olmasına sebep. Ancak twitter da olduğu gibi friendfeed’i kullananlar için de bunun hiç bir sakıncası yok gibi ve hep böyle kalması arzusundalar.

Profilim: http://friendfeed.com/mkacmaz

Bence işin ilginç tarafı şu ki bu platformlar arası bir rekabetten ziyade (elbette ki vardır) birbirleri ile koordinasyon kurmaya çalışmaları ekonomik açıdan daha karlı bir işlem olarak görüldüğünden sanırım çeşitli araçlar yardımı ile herhangi birinde paylaştığın bir yazı ya da cümleyi diğerlerinde de otomatik olarak görmek mümkün. Örneğin facebook’da paylaştığınız yazılar siz hiç twitter’a girmeseniz bile twitter hesabınızda da yayınlanması sizi epey bir zahmetten kurtarıyor. Tabi sözüm böyle bir derdi olanlara )

Benim mi? Böyle bir derdim var tabii, yoksa niye yazayım

Faydalı ve keyifli networking (bu kelimenin doğru düzgün Türkçe karşılığı da yok malesef) dileklerimle..

Muhammet KAÇMAZ..

www.kardep.com

Kariyer Destek Platformu